Hiện nay, với thời đại công nghệ kỹ thuật số 4.0 cùng sự phát triển mạnh mẽ của mạng Internet mà số lượng người sử dụng mạng xã hội ngày càng tăng. Không khó khi một cá nhân có thể sở hữu một, thậm chí là nhiều tài khoản mạng xã hội cùng lúc. Chính vì sự đa dạng cũng như dễ dàng sở hữu những loại tài khoản ấy, mà việc kiểm soát hoạt động, hành vi của người sử dụng mạng xã hội gặp nhiều khó khăn, gây nên những thực trạng như cư xử thiếu văn minh trên mạng xã hội, bắt nạt tập thể trên mạng xã hội, thóa mạ, hay những hành vi khác vi phạm pháp luật và đạo đức, truyền thống văn hóa Việt Nam. Chính vì lẽ đó, quy tắc ứng xử trên mạng xã hội:
Ngày 17/6/2021, Bộ TT&TT có Quyết định 874/QĐ-BTTTT ban hành Bộ Quy tắc ứng xử trên mạng xã hội với mục đích tạo điều kiện phát triển lành mạnh mạng xã hội tại Việt Nam, đảm bảo quyền tự do cá nhân, quyền tự do kinh doanh, không phân biệt đối xử nhà cung cấp dịch vụ trong và ngoài nước, phù hợp với chuẩn mực, thông lệ và các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã tham gia. Và xây dựng chuẩn mực đạo đức về hành vi, ứng xử trên mạng xã hội, giáo dục ý thức, tạo thói quen tích cực trong các hành vi ứng xử của người dùng trên mạng xã hội, góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh tại Việt Nam (“Bộ Quy tắc”).
1. Thế nào là quy tắc ứng xử?
Trước tiên, cần hiểu thế nào là ứng xử? Ứng xử là biểu hiện của giao tiếp, là sự phản ứng của con người khi đứng trước bối cảnh nào đó, nó sẽ thể hiện rõ nét nhất thông qua thái độ, hành vi, cách nói năng của con người nhằm đạt kết quả tốt trong mối quan hệ giữa con người với nhau.
Do đó, có thể hiểu Quy tắc ứng xử là các chuẩn mực xử sự hay là những nguyên tắc và tiêu chuẩn hành vi của con người phải tuân theo trong các quan hệ xã hội, cụ thể là trong quá trình giao tiếp. Vậy, quy tắc ứng xử trên mạng xã hội được xem là các chuẩn mực xử sự của con người trên mạng xã hội nhằm đảm bảo việc xử sự giữa người với người là cao đẹp và văn minh.
2. Quy tắc ứng xử chung?
Theo quy định tại Quyết định 876/QD-BTTTT về những quy tắc ứng xử chung được áp dụng cho tất cả các nhóm đối tượng tham gia mạng xã hội như sau:
Thứ nhất, quy tắc ứng xử Tôn trọng, tuân thủ pháp luật:
Tuân thủ pháp luật Việt Nam, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Có thể nói, Việt Nam là đất nước đề cao tinh thần “thượng tôn pháp luật”, do đó, cho dù là bất kể trong hoàn cảnh nào, chỉ cần là công dân Việt nam, hay công dân nước ngoài sinh sống tại lãnh thổ Việt Nam đều phải tuân thủ pháp luật. Chính vì vậy, khi sử dụng mạng xã hội, tất cả mọi người đều phải tuân thủ pháp luật, không có những hành vi vi phạm pháp luật như: lăng mạ, sỉ nhục người khác, vu khống, lừa đảo,….
Thứ hai, quy tắc ứng xử Lành mạnh:
Hành vi, ứng xử trên mạng xã hội phù hợp với các giá trị đạo đức, văn hóa, truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. Việt Nam được biết đến là đất nước có bề dày lịch sử cũng như nền văn hóa đặc sắc, do đó, là công dân Việt Nam, phải biết giữ gìn những giá trị đạo đức, văn hóa và truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. Thêm vào đó, việc ứng xử phù hợp với giá trị đạo đức, văn hóa, truyền thống cũng là phương thức phát triển, truyền bá văn hóa Việt Nam đến cộng đồng quốc tế, gây ấn tượng tốt đẹp của quốc tế đối với con người Việt Nam.
Thứ ba, quy tắc ứng xử An toàn, bảo mật thông tin:
Tuân thủ các quy định và hướng dẫn về bảo vệ an toàn và bảo mật thông tin. Mỗi cá nhân đều có cuộc sống riêng tư và thông tin cá nhân cần bảo mật, do đó, khi sử dụng mạng xã hội, không một cá nhân nào có quyền đánh cắp thông tin của người khác và sử dụng nó với bất kỳ mục đích nào dù là tích cực hay tiêu cực.
Thứ tư, quy tắc ứng xử Trách nhiệm:
Chịu trách nhiệm về các hành vi, ứng xử trên mạng xã hội; phối hợp với các cơ quan chức năng để xử lý hành vi, nội dung thông tin vi phạm pháp luật. Mỗi hành vi hay lời nói trên mạng xã hội chính là sự thể hiện ý chí của cá nhân người đó, nên họ phải có trách nhiệm với hành vi và ứng xử của mình, bên cạnh đó, mỗi cá nhân cũng có trách nhiệm phối hợp với cơ quan chức năng để phát hiện, xử lý những thông tin, hành vi trái với pháp luật, đây chính là tự bảo vệ quyền và lợi ích của mình và cộng đồng, giúp cho môi trường mạng xã hội trở lên đẹp hơn và văn minh hơn.
3. Quy tắc ứng xử cho tổ chức, cá nhân?
Ngoài những quy tắc chung nêu trên, tổ chức và cá nhân cần phải tuân thủ những quy tắc ứng xử sau đây khi tham gia sử dụng mạng xã hội:
– Tìm hiểu và tuân thủ các điều khoản hướng dẫn sử dụng của nhà cung cấp dịch vụ mạng xã hội trước khi đăng ký, tham gia mạng xã hội.
– Nên sử dụng họ, tên thật cá nhân, tên hiệu thật của tổ chức, cơ quan và đăng ký với nhà cung cấp dịch vụ để xác thực tên hiệu, địa chỉ trang mạng, đầu mối liên lạc khi tham gia, sử dụng mạng xã hội.
– Thực hiện biện pháp tự quản lý, bảo mật tài khoản mạng xã hội và nhanh chóng thông báo tới các cơ quan chức năng, nhà cung cấp dịch vụ khi tài khoản tổ chức, cá nhân bị mất quyền kiểm soát, bị giả mạo, lợi dụng và sử dụng vào mục đích không lành mạnh, ảnh hưởng đến an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
– Chia sẻ những thông tin có nguồn chính thống, đáng tin cậy.
– Có các hành vi, ứng xử phù hợp với những giá trị đạo đức, văn hóa, truyền thống của dân tộc Việt Nam; không sử dụng từ ngữ gây thù hận, kích động bạo lực, phân biệt vùng miền, giới tính, tôn giáo.
– Không đăng tải những nội dung vi phạm pháp luật, các thông tin xúc phạm danh dự, nhân phẩm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân khác; sử dụng ngôn ngữ phản cảm, vi phạm thuần phong mĩ tục; tung tin giả, tin sai sự thật; quảng cáo, kinh doanh dịch vụ trái phép… gây bức xúc trong dư luận xã hội, ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội.
– Khuyến khích sử dụng mạng xã hội để tuyên truyền, quảng bá về đất nước – con người, văn hóa tốt đẹp của Việt Nam, chia sẻ thông tin tích cực, những tấm gương người tốt, việc tốt.
– Vận động người thân trong gia đình, bạn bè, những người xung quanh tham gia giáo dục, bảo vệ trẻ em, trẻ vị thành niên sử dụng mạng xã hội một cách an toàn, lành mạnh.
